Ổ cứng là nơi lưu toàn bộ dữ liệu của bạn. Kiểm tra sức khoẻ ổ định kỳ giúp phát hiện sớm nguy cơ hỏng hóc và sao lưu kịp thời.
Mô tả vấn đề
SSD và HDD đều có tuổi thọ giới hạn. Khi ổ xuống cấp, máy có thể chậm, treo, báo lỗi và cuối cùng là mất dữ liệu. Thông tin SMART (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology) giúp đánh giá tình trạng ổ.
Dấu hiệu nhận biết
- Máy treo khi mở hoặc lưu file
- File bị lỗi, không mở được
- HDD có tiếng kêu lạch cạch, rè rè bất thường
- Windows báo lỗi ổ đĩa hoặc yêu cầu quét sửa lỗi
- Ổ thỉnh thoảng không được nhận
Nguyên nhân
- Tuổi thọ ghi của SSD
- Mỗi SSD có giới hạn lượng dữ liệu ghi (TBW).
- Bad sector trên HDD
- Vùng hỏng trên đĩa từ.
- Sốc va đập
- HDD rất nhạy cảm khi bị rơi khi đang hoạt động.
- Nhiệt độ cao
- Làm giảm tuổi thọ linh kiện.
- Nguồn điện không ổn định
- Mất điện đột ngột có thể gây lỗi.
Các bước kiểm tra
- Mở Settings → System → Storage → Advanced storage settings → Disks & volumes → chọn ổ → Properties để xem thông tin tình trạng (với SSD NVMe)
- Mở Command Prompt và chạy: wmic diskdrive get model,status (kết quả OK là tình trạng cơ bản bình thường)
- Dùng phần mềm đọc SMART như CrystalDiskInfo để xem trạng thái Good/Caution/Bad, nhiệt độ, số giờ hoạt động
- Với SSD: xem chỉ số phần trăm tuổi thọ còn lại (Health/Percentage Used)
- Với HDD: chú ý các chỉ số Reallocated Sectors, Pending Sectors
Hướng dẫn khắc phục từng bước
Sao lưu dữ liệu ngay
Nếu có bất kỳ cảnh báo nào, hãy sao lưu dữ liệu quan trọng trước khi làm gì khác.
Đọc chỉ số SMART
Dùng phần mềm đọc SMART uy tín, ghi lại trạng thái tổng quát và các chỉ số cảnh báo.
Kiểm tra lỗi hệ thống tệp
Mở File Explorer → chuột phải ổ → Properties → Tools → Check.
Cập nhật firmware SSD
Dùng công cụ chính hãng của nhà sản xuất SSD (nếu có).
Theo dõi nhiệt độ
Đảm bảo máy thông thoáng; SSD NVMe có thể cần tản nhiệt trong máy bàn.
Thay ổ khi cần
Nếu trạng thái Caution/Bad hoặc số sector lỗi tăng dần, nên thay ổ mới và chuyển dữ liệu.
Lưu ý an toàn
- Không chạy công cụ quét bề mặt ghi đè (write test) trên ổ đang chứa dữ liệu quan trọng
- Không cố khởi động nhiều lần với HDD đang kêu lạ – có thể làm hỏng nặng hơn
- Không tháo mở HDD – bụi sẽ phá huỷ bề mặt đĩa
Khi nào cần kỹ thuật viên?
- HDD có tiếng kêu lạ, không nhận ổ
- Cần khôi phục dữ liệu từ ổ lỗi
- Không chắc chắn cách chuyển dữ liệu sang ổ mới
Câu hỏi thường gặp
SSD có cảnh báo trước khi hỏng không?
Thường có thông qua chỉ số SMART, nhưng đôi khi SSD hỏng đột ngột. Vì vậy sao lưu định kỳ vẫn là quan trọng nhất.
Bao lâu nên kiểm tra ổ cứng?
Nên kiểm tra vài tháng một lần, hoặc ngay khi máy có dấu hiệu bất thường.
Trạng thái Caution có nguy hiểm không?
Caution là cảnh báo ổ đang có dấu hiệu xuống cấp. Hãy sao lưu dữ liệu và cân nhắc thay ổ sớm.
Tác giả
adminKỹ thuật viên Tin Học 119.
Bài viết mang tính hướng dẫn tham khảo. Hãy sao lưu dữ liệu trước các thao tác có rủi ro; nếu không chắc chắn, liên hệ kỹ thuật viên.